RİSK YÖNETİMİ VE KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

Risk Analizleri Dairesi

Soru: Risk Yönetimi Nedir?

Cevap: ‘Risk yönetimi’ deyimi, riskin sistematik olarak tanımlanması ve riskin en aza indirilmesi için gerekli olan tüm önlemlerin uygulanması amacıyla ulusal ve uluslararası kaynak ve stratejilere dayanılarak veri ve bilgi toplanmasını, risk analizi ve değerlendirilmesini, alınacak önlemlerin belirlenmesini ve uygulanmasını, bu sürecin işleyiş ve sonuçlarının düzenli olarak izlenmesi ve gözden geçirilmesini;
İfade eder. “

 

Soru: Türk Gümrük İdaresinde Risk Yönetimi Süreci Nasıl İşlemektedir?

Cevap: Gümrük ve Ticaret Bakanlığınca uluslararası ticaretin yasal zeminde gerçekleşmesi amaç ve hedefi doğrultusunda, bir taraftan ticareti kolaylaştırma yönünde düzenlemeler ve uygulamalar yapılırken diğer taraftan yasadışı ticareti engelleme gibi önemli bir görev de yerine getirilmektedir.
Bu kapsamda gümrük idaresindeki işlemlerin mümkün olduğu ölçüde hızlanması, idarelerdeki yığılmaların önlenmesi ve dış ticaret erbabına kaliteli ve hızlı hizmet sunulması amacıyla risk analizi ve hedefleme teknikleri kullanılmaktadır.
Bu nedenle gümrük mevzuatının doğru bir şekilde uygulanmasını engelleyen, ülkenin mali çıkarlarını tehlikeye düşüren ya da diğer şekillerde bir tehdit oluşturan olayların ortaya çıkma ihtimali dikkate alınarak, risklerin sistematik olarak tanımlanması ve en aza indirilmesi için gerekli olan önlemlerin uygulanması amacıyla ulusal ve uluslararası kaynak ve stratejilere dayanılarak veri ve bilgiler toplanmaktadır.
Toplanan bu veri ve bilgilerin risk analizi ve değerlendirilmesi yapılmakta, buna göre alınacak önlemler belirlenmekte ve uygulanması sağlanmakta, ayrıca bu sürecin işleyiş ve sonuçları düzenli olarak izlemekte ve gözden geçirilmektedir.

 

Soru: Risk Yönetiminde Kullanılan Kontrol Türleri Nelerdir?

Cevap: Veri işleme teknikleri kullanılarak yapılan risk analizi ve değerlendirmesi sonucunda, risk kriterleri ile öncelikli gümrük kontrol alanları veya işlemleri belirlenmektedir.
Bu süreç sonucunda riskli görülen işlemler bilgisayar sistemi üzerinden sarı, mavi ve kırmızı hatlara yönlendirilmektedir. Gümrük kontrolleri de bu doğrultuda gerçekleştirilmektedir.
Kırmızı hat; eşyanın muayenesi ile birlikte belge kontrolünün de yapıldığı hattır.
Sarı hat; muayeneye gerek görülmeksizin eşyaya ait beyanname ve eklerinin doğruluğunun ve birbiriyle uygunluğunun kontrol edildiği hattır.
Mavi hat; yetkilendirilmiş yükümlü sertifikasına veya Bakanlıkça belirlenen onaylanmış kişi statüsüne sahip kişilerin yararlandığı ithalatta veya ihracatta, eşyanın tesliminden önce belge kontrolüne veya muayeneye tabi tutulmadığı hattır. Mavi hatta işlem gören ithalat beyannamesinin belge kontrolü ve gerekli görülmesi durumunda muayenesi eşyanın tesliminden sonra yapılır.
Ayrıca, “rastgele” olarak da gümrük kontrolleri yapılmaktadır. Böylece gerçekleştirilen gümrük kontrollerinde etkinlik ve seçicilik sağlanmaktadır.

 

Soru: Gümrüklerde Risk Yönetiminin İşlevi ve Faydaları Nelerdir?

Cevap: Gümrüklerde risk yönetiminin işlevi gümrüklerdeki risklerin nitelik ve niceliğini saptayarak, ortaya çıkan bu risklerle mücadele etmek için uygun tür ve düzeyde gümrük kontrol faaliyetlerinin belirlenmesidir. Bu yolla, “yüksek risk” içeren işlemlere yönelik olarak kontroller yapılmaktadır. Bu şekilde yapılan kontroller yasal yollarla gümrükte işlem yapan gerçek ve tüzel kişilerin yaşadığı sevkiyat gecikmeleri, iş ve seyahat maliyetleri gibi sorunları azaltmaktadır. Diğer taraftan risk yönetimi ile yasal ticaretin kolaylaştırılması, zamanında müdahale ile gümrük suçları ve kaçakçılıkla etkin bir şekilde mücadele edilmesi, vergilerin etkin bir şekilde toplanması, dış ticaret mevzuatının adil ve standart bir şekilde uygulanmasının sağlanması ve kaynak yönetiminde etkinlik elde edilmesi sağlanmaktadır.
 

Soru: Türk Gümrük İdaresinde Gümrük İşlemleri Ne Kadar Sürede Tamamlanmaktadır?

Cevap: İhracatta işlem süresi, ihracat beyannamelerinin onaylandığı zamandan başlamakta, gümrük müdürlüğünce gerçekleştirilen kontrol ve muayene işlemlerinin bitirilmesine kadar olan süreyi içermektedir.
Gümrük işlem sürecinin başladığı andan itibaren işlem gören ihracat beyannamelerinin, ortalama olarak %60’ının işlemleri ilk bir dakikada gerçekleştirilmektedir. İhracat beyannamelerinin, ortalama olarak %75’unun işlemleri ilk yarım saatte, %90’ının işlemleri ise ilk dört saatte sonuçlandırılarak ülkeyi terk edebilir duruma gelmektedir.
İthalattaki işlem süresi, gümrük beyannamelerinin onaylandığı zamandan başlamakta, gümrük müdürlüğünce gerçekleştirilen kontrol ve muayene işlemlerinin bitirilmesi ve ardından vergilerinin ödenmesine kadar olan süreyi kapsamaktadır.
Gümrük işlem sürecinin başladığı andan itibaren ithalatta işlem gören gümrük beyannamelerinin,ortalama olarak % 10’unun işlemleri ilk yarım saatte, %70’inin işlemleri ise ilk 24 saat içinde tamamlanarak eşyası teslim edilebilir hale gelmektedir.
Yıllar itibariyle gümrükte işlem sürelerinin kısaldığı görülmektedir. 
 
.