RİSK YÖNETİMİ VE KONTROL GENEL MÜDÜRLÜĞÜ

Kontrol Dairesi

1.SONRADAN KONTROL İŞLEMLERİ

4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun Eşyanın Tesliminden Sonra Beyanın Kontrolü başlıklı 73 üncü maddesinin (1) inci fıkrasında, gümrük idarelerinin eşyanın tesliminden sonra ve beyannamedeki bilgilerin doğruluğunu saptamak amacıyla eşyanın ithal veya ihraç işlemlerini veya sonraki ticari işlemlere ilişkin ticari belge ve verileri kontrol edebileceği ifade edilmektedir.

Bu maddenin uygulanmasına ilişkin olarak 27.10.2008 tarihli ve 27037 sayılı Resmi Gazetede Sonradan Kontrol ve Riskli İşlemlerin Kontrolü Yönetmeliği yayımlanmıştır. Bu Yönetmelikle birlikte, Bakanlığımızda risk analizine dayalı, planlı ve sistematik sonradan kontrol uygulamasına başlanmıştır. 2014 yılı itibariyle 6. Sonradan Kontrol Programı gerçekleştirilmektedir.

Bu doğrultuda 2012 yılı Sonradan Kontrol Programı kapsamında 400 ithalatçı firma, 2013 yılı Sonradan Kontrol Programı kapsamında 350 ithalatçı firmanın sonradan kontrol yoluyla incelenmesi yapılmış olup, 2014 yılı Sonradan Kontrol Programı kapsamına alınan 325 firmanın ise sonradan kontrol yoluyla incelemesi devam etmektedir.

Ayrıca, yıl içerisinde yapılan analiz ve değerlendirme çalışmaları sonucunda, gümrük işlemlerinde şüphe tespit edilmesi nedeniyle 2012 yılında 57 firma, 2013 yılında 103 firma ve Ağustos 2014  tarihi itibariyle 31 firma Makamdan alınan muhtelif tarih ve sayılı Onaylar kapsamında, “plan dışı” sonradan kontrole tabi tutulmak üzere Rehberlik ve Teftiş Başkanlığına gönderilmiştir.

 
Yıllar İtibariyle Sonradan Kontrole Alınan Firma Sayıları

YILI SONRADAN KONTROL PROGRAMI KAPSAMI FİRMA SAYISI PLAN DIŞI SONRADAN KONTROLE ALINAN FİRMA SAYISI TOPLAM
2012 400 57 457
2013 350 103 453
2014 325 31* 356*
*Ağustos 2014 itibariyle.



2.İKİNCİL KONTROL İŞLEMLERİ

2008 Haziran’ından itibaren ikincil kontrol işlemlerinde Gümrük Veri Ambarı Sistemi (Güvas) kullanılmaya başlanılmış ve bu sayede gerek tenkit edilen beyanname adedinde, gerekse ortaya çıkarılan gelir eksiği miktarında artış sağlanmıştır.
Gümrük Yönetmeliğinde yapılan değişiklikler çerçevesinde 02.11.2011 tarihinden itibaren, gümrük idarelerinde işlem gören serbest dolaşıma giriş beyannamelerinin birinci nüshalarının ilgili gümrük idarelerinde arşivlenmesi esası getirilerek Genel Müdürlüğümüze gönderilmesi uygulamasına son verilmiştir.
Bakanlık Makamından alınan 2011/94 sayılı Onay çerçevesinde, 02.11.2011 tarihinden önce işlem gören ve inceleme işlemleri tamamlanmamış serbest dolaşıma giriş beyannamelerinin kontrol ve arşivleme işlemleri de Orta Anadolu Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğüne devredilmiş olup, Orta Anadolu Gümrük ve Ticaret Bölge Müdürlüğünde İnceleme işlemlerinin Kasım 2014 itibariyle tamamlanması beklenmektedir.
21.02.2012 tarihinde yürürlüğe giren Taşra Teşkilatı Çalışma Yönetmeliği uyarınca; işlem gören beyannamelerin ikincil kontrolünü gerçekleştirmek üzere Bölge Müdürlükleri bazında Kontrol Şubeleri kurularak 09.04.2012 tarihi itibariyle çalışmalarına başlamıştır.
Böylece, daha önce tamamen merkezi olarak beyanname asılları üzerinden yürütülen ikincil kontrol işlemlerinin yerini yine Genel Müdürlüğümüz koordinasyonunda ve desteğinde olmak üzere Bölge Müdürlükleri bünyesinde kurulan bu şubeler aracılığı ile GÜVAS, BİLGE ve ilgili diğer programlar kullanılarak ve gerektiğinde yükümlünün ticari belge ve verileri üzerinde inceleme ve bulunması halinde eşyanın fiziki muayenesi yoluyla kontrol edilmesi esasında yerel bazlı etkin bir kontrol sistemi almıştır.
Serbest Dolaşıma Giriş Beyannamelerinin ikincil kontrolü kapsamında 2013 yılı içerisinde 12.620.863 TL, 2014 yılı ilk altı ayı itibariyle 27.178.982 TL ek tahakkuk çıkarılmıştır.

 

 
TAHAKKUK ETTİRİLEN VERGİLERİN VERGİ TÜRLERİ AÇISINDAN DAĞILIMI (TL)
 
 VERGİ TÜRÜ/YILI
2013 2014*  
TOPLAM
 GÜMRÜK VERGİSİ 5,940,526.83  
4,459,932.11
 
10,400,458.94
 KDV 4,099,657.88 4,436,020.38 8,535,678.26
 
 
ÖTV
937,054.18  
539,806.16
 
 
1,476,860.34
 
 TARIM PAYI 48,895.11
 
31,539.29
 
80,434.40
 DAMGA VERGİSİ 20,259.33
 
1,348.45
 
21,607.78
 
EK MALİ YÜKÜMLÜLÜK 341,403.23
 
4,028,285.78
 
4,369,689.01
 
ANTİ DAMPİNG VERGİSİ 498,964.78
 
12,426,929.86
 
12,925,894.64
 
TELAFİ EDİCİ VERGİ 16,452.00
 
0.00
 
16,452.00
 
 KKDF 517,009.28
 
858,658.24
 
1,375,667.52
 
 İLAVE GÜMRÜK    VERGİSİ 31,760.59 285,361.60 317,122.19
 
DİĞER 168,880.28
 
111,100.35
 
279,980.63
 
TOPLAM 12,620,863.49
 
27,178,982.22
 
39,799,845.71
 
*2014 yılı verileri ilk 6 aylık döneme aittir.



3.TAHSİLAT VE GERİ VERME İŞLEMLERİ 

Gümrük İdaresince Tahsil Edilen Vergiler

Ülkemize aitvergi gelirlerinin önemli bir oranı Bakanlığımıza bağlı Gümrük İdarelerince tahakkuk ettirilmektedir. Son dört yılın gerçekleşen bütçe rakamlarına baktığımızda, 2009 yılında toplam vergi gelirlerinin yaklaşık olarak %16’sı, 2010 yılında % 19’u, 2011 % 21 ve 2012 yılında ise % 20’ si Gümrük İdareleri aracılığıyla tahsil edilmiştir. 2012 yılında toplanan vergi gelirleri içerisinde, her 100 birim verginin 20 birimi Dış Ticaret işlemlerine bağlı olarak Gümrük İdarelerince Genel Bütçeye aktarılmıştır.


 


Geri Verme ve Kaldırma İşlemleri

Gümrük Kanununun 211, 212, 213 ve 214 üncü maddeleri çerçevesinde, kanunen ödenmemeleri gerektiği halde ödenmiş olduğu belirlenen gümrük vergileri geri verilmekte ya da kanunen tahakkuk ettirilmemeleri gerektiği halde tahakkuk ettirilen gümrük vergileri kaldırılmaktadır. Ek Tahakkuk Takip Programı altında oluşturulan Geri Verme- Kaldırma Programı ile geri vermeye ve kaldırmaya konu tüm vergi ve para cezalarının elektronik ortamda kayıt altına alınması ve takip edilmesi ve bu konuda sağlıklı istatistikler üretilmesi mümkün hale gelmiştir.
2014 yılının ilk yedi ayına ait geri verme ve kaldırma istatistiklerine aşağıdaki tabloda yer verilmektedir.

2014 YILI VERGİ TÜRÜNE GÖRE GERİ VERME İSTATİSTİKLERİ*
GÜMRÜK VERGİSİ 25.399.303
KATMA DEĞER VERGİSİ 11.499.285
ÖZEL TÜKETİM VERGİSİ 6.091.172
ANTİ DAMPİNG VERGİSİ 345.800
DİĞER 6.218.069
CEZA KARARI 5.043.635
TOPLAM 54.597.263
* 01/01/2014 - 01/08/2014 dönemine ait verileri kapsamaktadır.

 
Tecil-Taksitlendirme İşlemleri


Gümrük vergileri ve bunlara bağlı para cezalarının vadesinde ödenmesi veya haczin tatbiki veyahut haczolunmuş malların paraya çevrilmesi yükümlüyü çok zor duruma düşürecekse, borçlu tarafından yazı ile istenmiş ve teminat gösterilmiş olmak şartıyla yetkili makamlarca 36 ayı geçmemek üzere ve faiz alınarak tecil olunabilir.  Tecil ve taksitlendirilmesi için, ilgili gümrük müdürlüğünce, gümrük vergilerinin ve para cezalarının ödenmesine ilişkin olarak yapılan tebligattan itibaren, haczedilen malların paraya çevrilmesi aşamasına kadar başvurulabilir.